EMİNEM  BADEM BIYIK BIRAKMALIDIR

sarp bengü

Birileri eğitimsel olarak Eminem tehlikesine gülümseyerek ,ama pek fazla da önemsemeden dikkat çektiler.

Ne oluyordu böyle? Çocukları ne izliyor, dinliyordu? Bir dünya para verip, kolej okutup, İngilizce öğretip öğretip çocuklarına Eminem serseriliği mi sunacaklardı?

Politika ile iyi kötü ilgilenmişlerin bildiği gibi bir za­manlar alınması satılması bulundurması çok ya­sak bir kitap vardı. Sakallı bir adam yazmıştı. "Av­rupa'da bir 'heyula' kol geziyor..." diye başlıyordu. Sonra gelecek yüzyıllarda siyasi akımları değiştirecek ilk düşünceler böyle başla­mıştı.

Derken, politika her şekilde teneffüs edilmeye başlandı. Özellik­le müzik yoluyla kadın-erkek herkesin estetik bulduğu bir 'heyula' daha kol gezmeye başladı, Avrupa'dan sonra bize de uğradı. Stüdyo İmge ilk Eminem kitabını yayımladığında herkes şaşkındı.

Anneler hoşgörülü bir tedirginlik içindeydiler. Amerikalı parlak sokak delikanlısı halkının genel eğilimlerini, söylemini, yaşama biçimini, kültürünü oyun hamuru gibi yoğurup biçimden biçime sokuyordu. 'Heyula' giderek büyüyordu. Televizyondaki küpler giderek daha dik­kat çekiyor, baskıcı Türk aile yapısı içindeki endişe uygun ısıda çat­lamayı bekleyen hamamböceği yumurtasına dönüşüyordu.

Şimdi Eminem'den rahatsız olan ailelerin kadınsız kovboy filmle­riyle başlayan çocukluğu, çocuksu- masalsı Türk filmlerinin dramatizasyonunu Elvis dağıtmıştı. Çocuklar erginliği sürerken savaş film­leri furyası ile Türk sanat müziğinin çıtkırıldım kibar sözleriyle fesleri­ni saklamış dedelerin torunları ergenlik çağında Beatles dinlemeye başlamış ortalık karışmıştı. Saç uzatan gençlerin eğitimli aileleri ek­meği kesilen berberlerin sendikası gibi çalışmaya başlamışlardı. Yet­memişti, yine savaş rüzgârlarına ve ardından bu kez daha beterine denk gelmiş, ebeveynler rock'a çatmışlardı. Ve 'tüm anneler-babalar birleşti'. İhtilal yaptı.

Sonra söylemler karıştı, siyaset yapmasın da müzik dinlesin başladı. Çünkü bizler pedagojik kuralları ve "terbiye ilmini takip eden" efendi çocuklardık. Her zaman birileri pedagojik kaygılarını be­lirtirdi. Her zaman daha beterine çarptılar. Gideni aradılar. Üstelik şimdilerde Eminem'le pedagojik kaygılara kapılan, dış rüzgârların bulutlarının nemini çabuk kapan yapısıyla ebeveynlerimizin bir kısmı kısa bir süre önce Rus şapkası giyen ortaokul öğrencileriydi. Sonra Fransız lejyon şapkalı demiryolcuların trenlerine binmişken darbeler atlatmış geçmiş yılların hippileri, rockırları olan ebeveynlerimiz artık eski kulağı kesik olmuşlardı. Yaşadıklarını çocukları yaşamamalıydı.

Çocukları ot içmemeli, itaatkâr olmalı, işlerine düzgün gidip gelmeli, kaka olmamalıydı. Şimdi yeni bir Eminem pedagojik tehlikesi ortaya  çıkmıştı. Kliplerinde anasını gömen, gözleri esrar baygını, kadınlara hiç kibar konuşmayan bir 'zibidi'.

Birileri eğitimsel olarak onun tehlikesine gülümseyerek pek fazla da önemsemeden dikkat çektiler. Ama ne oluyordu böyle? Çocukla­rı ne izliyor! dinliyordu? Bir dünya para verip, kolej okutup, İngilizce öğretip öğretip bu mikroplukları mı kapacaklardı? Yine eski şarkı tek­rarlanıyor, eğitim adına güvenilmemiş, ihtilal görmekten püre haline gelmiş kuşaklar lanete uğramış gibi çocuklarının başına Eminem be­lasını getirmişlerdi.

Şimdi Eminem'in keskin sözleri tüm kaygılı-tutucu Ortodoks ebe­veynlerin korkulu heyulası oldu bile. Pedajoyi ortodoksizm sayanlar herkesin aklına ilk gelebilecek kaygıları pedagojik saymışlardır. Çok

 gülünç ki yirmi aylıkken çatalı, otuz aylıkken makası yasaklayıp, ipli çekmeli arabaları tehlikeli sayan, çukulata kaplı sürpriz yumurtalardan çıkan iskelet oyuncakları yasaklatan ebeveynlerin başına Eminem gibi bir "bilmem ne çocuğu" geldi. Bizim depresif aşırı koruyucu yaratıcılık düşmanı eğitim sistemimizi bu herif her türlü aşağılıyor­du. Kamçı gibi zencilerin yanındaki duruşu bile bir 'tehlike' çağrıştırı­yordu. Zeki Müren'i yücelten, Bülent Hanım'ı baştacı edenler gay kaygısına bile düşmüştü. Bir zamanlar genç oğlanlara karanfil yedi­rip güzel kokulu kakasını tabakalarda saklayanların kültüründen ge­len bir pedagog olarak Tarkan'ın ününün arkasında erkeklerin içini sertleştiren, kadınlara ibrik akıttıran imajına bugüne dek eğitimsel yaklaşılmamasına pergel yuvarlamamak da elde değil.

Amerikalıların eli armut mu topluyor? Onlar da halkla ilişkiler bilimi­nin çift yanlı çengelini kullandılar. Satış önemli değil mi? Zaten bizim­kileri yıkayan ustalar onlar değil mi? Tüm cıvırlar Eminem'e neden bal­lı lokma tatlısı vermesin? Neden abazanların ve genç kız ilişkisi sıkın­tılı ergen mastürbatörlerin ve oğlan severlerin düşü olmasın? Bakıyo­ruz ki Eminem yabancı bir kültürle bile bunca özdeşleşilebiliyorsa ka­pitalizm globalleşme ötesinde insani değerlerin söylem biçimlerinin iletişim tarzının ortak ruhsal bir dile yansıması da yadsınamaz.

Ülkemizde geniş bir kesim aile ve çevrede yıpranmış posttravmatik yaşantı geçiren insanlarımız ezgin sözleri ve türküleriyle her ne kadar isyan etse de cezaevlerindeki duvarlara çöküp kalır. Türk­çe'nin hip-hop'a yakınlığı uzun bir süre Ahmet Arife bile orta par­makları havada 'demir kapı, kör pencere, yastığım...' yaptırmamıştır. Çünkü bizim raconumuz ağır ol molla desinler düsturuna oturmuştur. Ama çocuklar dünyayı yenilerler. Dünyanın taze kanıdırlar. Ya­şam gençlikle tazelendiğinde babalar ve anneler kendi kuşaklarını küreyen kürek seslerine kulak tıkayamayacaklardır. Eminem'de an­ne idolünün tüm dinlerde psikolojide ve sosyal yaşantıda ortak nok­talara ulaşması ve gömülmesi hiç yeni değildir. Pedagoji tarihine ba­karsak ne Musa'yı öldürmeye çalışan babası firavun onu peygam­berlikten ne de bakire Meryem İsa'yı kurtarıcılıktan alamamış, taht­larını koruyamamıştır. Anne takıntısı kültürel bir öğeyle Eminem'de hoş ikonik bir hale gelmiştir. Cennet annelerin ayağı altındadır ama birileri de çoktan ayak fetişisti olmuştur bile.

Eminem'i anlamaya çalışırken anne idolünde Hıristiyan-Katolik kültüre ve dini anlayışın postdemokratik-postmodern anlayışına yabancı kalmak olası değildir. Meryem, tombul memeli bir ikona olmak­tan hiçbir zaman kurtulamayacaktır. Çünkü son gelen kuşak bir ön­ceki kuşağı hep eskitmiştir. İsa yeni olmanın cezasını çarmıhla öde­miştir. Eminem aslında bu çarmıh işine uyanıktır. 'Çekiç alıp ayağını arabaya çivilemiştir.' {Slim Shady, Cum On Everybody.) Eminem ve tarzının başarısı salt İngilizce'nin şiire yatkınlığından değil 3. dünya ülkelerinin zor koşullarda yaşamış sokak insanlarının öfkeleriyle örtüşmüştür.

Yine de çocuklara Eminem dinletmek doğru mudur, eğitimsel mi­dir acaba? Okulların sevimsiz binaları, perdesiz sınıfları, eğitim sis­temi bu soruyu Eminem'e yöneltme hakkını ne kadar verir. Pedago­ji; eğitim ve insana güvenmekten gelir, Jan jack Rousseau'dan beri insanın iyiye ve doğruya gideceğine inanan bir disiplindir. Öğretmek ise sevgiden kaynaklanır. Eminem gibi yaşamak aşağılanan zenci dostlarını küçümsememek, ortak ve yüksek sınıf değerlerini ipleme­mek, bizim sınıf atlama çabasındaki gecekonducumuzun işi pek de­ğildir. Emrah ve Doğuş sınıf kökenine dayanılarak Eminem'e benzetilmişse de toplum değerlerinin en Ortodoks çocukları olmuşlardır. Eminem'in zencilerin arasında bir beyaz olması sosyolojik olarak bi­zim için anlamsızdır.

Tüm dünyada ot neredeyse serbestken Eminem bu ülkede pedagojik kaygılara nasıl ilaç olabilirdi? Çocuklar soru sormaya baş­larsa "uyuşturucu mu alıyorsun yoksa evladım? Senin kanınla bes­lendi güzel halım" (Slim Shady, Brian Damage) diyen annesinin eğitim anlayışı onun eleştirenlere en iyi yanıt, ironik bir pedagojik yanıt olmuyor mu?

Yapışkan, korumacı, ilkeleri oturmamış anne tavrına Eminem'den gelen eğitimsel yaklaşımdan daha ilerisi var mı? Tür­kiye'de kim şarkı sözünde cumhurbaşkanının karısını Hillary Clinton gibi bademciklerini alıp şerbet içirir. Bu mecazi anlamın sokak an­lamı açıkken, Eminem'in yaşadığı ülke demokrasisi böylesi ileriyken, o bizim için eve sokulası bir tip olabilir mi? "Ot için, hap atın, okuldan atılın, adam öldürün ve içki için sonra da yasalmış gibi direksiyonun arkasına geçin, gidip bir dükkân soyacak kadar salak biriysem" diyorsa, (Slim Shady, Role Model) çocuklarımız salak mıdır. Genç­lerin ve çocukların kafalarında yeni bir dünya canlanıyor, çünkü Eminem eski dünyayı anlayışı ile 3. dünya pedagojisini çarmıha ger­miştir. Yeniliklere doymayacaktır. Babalarının ve annelerinin gerek­siz baskı ve yasaklarından çektiklerini unutmayanlar anımsasın er­genlik sivilcelerini çıtır çıtır patlatanlar Eminem'le duygularına yol buluyor sorunlarını dile getirebiliyorsa "mesele" nedir? Ama bizim geleneksel tavrımızca bu çözüme bir tıkaç takmak kesinlikle gerek­lidir. Bizim eğitim anlayışımıza yakışan budur. Hatta çocuklarımız kötü etkilenmesin diye bundan sonraki klibinde de badem bıyık bırakmalıdır.